Çalgıları Sınıflandır: Telli, Üflemeli, Vurmalı

Bu etkinlik ne işe yarar?

Çalgılar sesin nasıl çıktığına göre gruplanır: tellerin titreşimiyle ses verenler telli, havanın üflenmesiyle ses verenler üflemeli, vurularak ses verenler vurmalı çalgılardır. Bu sayfada öğrenci dokuz çalgıyı (çoğu Türk müziğinden) tanır, her birinin grubunu seçer ve grupları sesin çıkış biçimiyle eşleştirir.

Uygulama adımları

1. Sorun: “Bir çalgıdan ses nasıl çıkar?” Üç yolu bedeninizle gösterin: lastik bandı gerip çekin, şişenin ağzına üfleyin, masaya vurun.
2. Sayfadaki üç grup adını okuyun ve her birini bu hareketlerle eşleştirin.
3. İlk kartı (davul) birlikte yapın: “Davul nasıl çalınır? Tokmakla vurarak. O hâlde vurmalı.”
4. Öğrenci kalan kartlarda grubu daire içine alsın. Mümkünse her çalgının kısa bir ses kaydını dinletin.
5. Alttaki tabloda her grubu ses çıkarma yoluyla çizgiyle eşleştirsin ve her gruba bir örnek yazsın.

Değerlendirme

Yanıt anahtarı:

• Telli: 2 bağlama, 4 kanun, 7 ud
• Üflemeli: 3 ney, 6 zurna, 9 blok flüt
• Vurmalı: 1 davul, 5 darbuka, 8 def
• Eşleştirme: Telli → tellerin titreşimi (tezene ya da parmakla) · Üflemeli → üflenen hava · Vurmalı → el, tokmak ya da baget ile vurma

Öğrenci sayfada olmayan bir çalgıyı (ör. gitar, trompet, zil) doğru gruba yerleştirip gerekçesini söyleyebiliyorsa kazanım edinilmiştir.

Kazanımlar

• Çalgıları ses üretme biçimlerine göre (telli, üflemeli, vurmalı) sınıflandırır. (Program kodu doğrulanmalı)
• Türk müziğinde kullanılan bazı geleneksel çalgıları tanır. (Program kodu doğrulanmalı)

Özel gereksinimler için uyarlamalar

• Okuma güçlüğü olan öğrenciler için üç grubu birer hareketle eşleştirin: telli = parmakla tel çekme, üflemeli = üfleme, vurmalı = masaya vurma. Öğrenci önce hareketi yapsın, sonra seçeneği daire içine alsın.
• Görme güçlüğü olan öğrenciler için sınıfta varsa gerçek çalgılara (ya da lastik bantla gerilmiş kutu, pet şişe düdük, ters kova davul gibi basit modellere) dokunarak sınıflandırma yaptırın.
• İşitme güçlüğü olan öğrenciler vurmalı çalgıların titreşimini masaya ya da çalgının gövdesine dokunarak hissedebilir.
• Dikkat güçlüğü olan öğrencilerle kartları satır satır çalışın; her satırdan sonra bir çalgının sesini dinleterek ödüllendirin.

Yayın: 1 Kasım 2026