Hayır Diyebilme: Akran Baskısı Rol Kartları
Hayır diyebilme rol kartları: ortaokul öğrencileri akran baskısı durumlarında net ve saygılı biçimde hayır demeyi canlandırarak çalışır. PDF.
Bu etkinlik ne işe yarar?
Ortaokul yıllarında arkadaşlar arası etki artar; öğrenciler istemedikleri bir şeyi “kırılmasın”, “dışlanmayayım” diye kabul edebilir. Bu kartlar, okulda sık karşılaşılan akran baskısı durumlarında net ve saygılı biçimde hayır demeyi rol oynayarak çalıştırır. Sayfanın üstündeki dört yol öğrenciye hazır bir yapı sunar: net söyle, nedenini söyle, başka bir şey öner, uzaklaş ve bir yetişkine söyle.
Uygulama adımları
- Dört yolu tek tek okuyun ve her biri için bir örnek söyleyin: “Hayır, istemiyorum.” · “Hayır, çünkü bu kopya olur.” · “Onun yerine birlikte çalışalım.” · “Gidiyorum, öğretmenime söyleyeceğim.”
- Kartları kesin. Öğrencileri ikişerli eşleştirin: biri teklifi yapan, diğeri hayır diyen rolde olsun.
- Hayır diyen öğrenci kartın altına ne diyeceğini yazsın, sonra canlandırsınlar. Teklif eden bir kez ısrar etsin (“Hadi ama, bir kerecik!”); hayır diyen yine sakin kalsın.
- Her canlandırmadan sonra sorun: “Ses tonu nasıldı? Hangi yolu kullandı? İkinci kez ısrar edilince ne yaptı?”
- Rolleri değiştirin. Son kartta öğrenci kendi yaşadığı ya da yaşayabileceği bir durumu yazsın.
Değerlendirme
Gözlem listesi (her canlandırma için):
- “Hayır” kelimesini açıkça söyledi mi?
- Sakin ve kararlı bir ses tonu, dik bir duruş kullandı mı?
- Israr edilince fikrini değiştirmeden tekrar edebildi mi?
- Durum güvenliği ya da başka birini ilgilendiriyorsa (2. ve 3. kart) bir yetişkine söyleme yolunu da seçti mi?
Kart başına uygun yanıt örnekleri: 1 “Hayır, ama istersen nasıl yaptığımı anlatırım.” · 2 “Hayır, bu birini üzer. Paylaşmıyorum.” · 3 “Hayır, ailem nerede olduğumu bilmeli.” · 4 “Hayır, teşekkürler. Su içerim.” · 5 “Hayır, bu onun eşyası. Geri koyalım.”
Kazanımlar
- İstemediği ya da yanlış bulduğu bir teklife uygun biçimde "hayır" der. (Program kodu doğrulanmalı)
- Akran baskısı durumunda güvenli bir seçenek önerir ya da bir yetişkinden yardım ister. (Program kodu doğrulanmalı)
Özel gereksinimler için uyarlamalar
- Sözel ifadede zorlanan öğrenciler için "Hayır, istemiyorum." cümlesini tek başına yeterli kabul edin; öğrenci el işaretiyle (avuç öne, "dur" işareti) de hayır diyebilir.
- Durumları anlamakta zorlanan öğrenciler (ör. zihinsel yetersizlik) için her kartı önce kuklalarla ya da resimli canlandırmayla gösterin; aynı anda yalnızca bir kartla çalışın.
- OSB'li öğrenciler için "Hayır deme yolları" şeridini kesip masaya ya da sıraya yapıştırın; rol oynamadan önce senaryoyu yazılı olarak verin ve kimin ne söyleyeceğini belirleyin.
- Kaygılı öğrencilerde ilk turda öğretmen hayır diyen rolü oynasın; öğrenci izlesin, ikinci turda rolleri değiştirin.
Yayın: 1 Kasım 2026
